Praktijkproject RSS/Lunetten - aansluiting IT-partners

Inhoud

Inleiding

Het COINS-programma streeft naar procesverbetering en gezamenlijk informatiegebruik in de bouwsector. Om dit doel te bereiken worden sectorbrede afspraken ontwikkeld over informatie van 3D-bouwobjecten (COINS Bouw Informatie Model - CBIM) en afsprakenstelsels over werkwijze (COINS Engineering Methode - CEM). Deze afsprakenstelsels zijn een middel om tot procesintegratie te komen. Met de introductie van deze afsprakenstelsels worden op IT gebied de volgende effecten beoogd:

  • Mensen en organisaties gaan een gemeenschappelijke werkwijze volgen bij het ontwerpen en bouwen, in het bijzonder t.a.v. het onderwerp "Hoe ga je met informatie om?".
  • Mensen en organisaties gaan een gemeenschappelijke informatiestructuur toepassen.
  • IT-bedrijven brengen software op de markt die de voorgestelde afsprakenstelsels ondersteunen.

In het COINS-programma wordt een werkwijze gevolgd van denken en doen. Eerst een stukje ontwikkeling van afspraken die vervolgens toegepast worden in een praktijkproject en leren van ervaringen. In de huidige fase van het COINS-programma wordt de aandacht gericht op het verkrijgen van afsprakenstelsels ten behoeve van de volgende ontwerp-/bouwactiviteiten:

  • Functioneel specificeren
  • Het maken van ramingen
  • Het gebruik van 3D-objecten
  • 'Concurrent' ontwerpen van objecten door meerdere rollen/disciplines
  • Het gebruik van objectbibliotheken.

Het eerste praktijkproject is opgezet in samenwerking met Movares en ProRail. Dat praktijkproject is gekoppeld aan het project Randstadspoor/Lunetten. RandStadSpoor is de naam van het toekomstige stadsgewestelijke treinvervoer in de regio Utrecht. Doel van het project: reizigers sneller en comfortabeler vervoeren over regionale afstanden van 10 tot 30 kilometer. Randstadspoor verbindt de belangrijkste gebieden voor wonen (onder meer de Vinex-wijken Amersfoort Vathorst, Houten Zuid en Utrecht Leidsche Rijn), werken (Amersfoort en Utrecht) en vrije tijd. Het project strekt zich uit tot 2014.

Het COINS-praktijkproject richt zich op een beperkt onderdeel van het project Randstadspoor; dit betreft de totstandkoming van de specificaties voor een D&C contract ten behoeve van de verbouwing van station Lunetten. Movares voert de werkzaamheden uit in opdracht van ProRail. In het COINS-praktijkproject wordt met name aandacht besteed aan de communicatie tussen partijen, totstandkoming van & uniform opslaan van de eisen, functies en objecten.

In het kader van het praktijkproject zijn door het COINS-ontwikkelteam (O-team) afsprakenstelsels samengesteld die een eerste versie vormen van CEM en CBIM. Een belangrijk stap in het praktijkproject vindt plaats in samenwerking met de IT-partner. Dit betreft de implementatie van de afsprakenstelsel in een werkende applicatie. Vervolgens zal in samenwerking met praktijkpartners de applicatie toegepast worden en zal een evaluatie uitgevoerd worden.

Dit document vormt een leidraad voor de rol en bijdrage van de IT-partner(s).

De bijgevoegde beschrijvingen van de CEM en C-BIM vormen een momentopname
van werk dat nog volop in ontwikkeling is; dit brengt met zich mee dat de 
beschrijvingen op diverse plaatsen niet consistent, niet compleet en/of 
fouten bevat. Desalniettemin geeft het werk in voldoende mate de bedoelingen
weer, zodat aan de hand van de beschrijvingen, in overleg met de IT-partner(s)
bepaald kan worden, wat en hoe geïmplementeerd zal worden.

Uitgangspunten

In dit hoofdstuk komen de uitgangspunten aan de orde die van belang zijn voor de bijdrage en rol van de IT-partners. De projectdoelstellingen, relevante aspecten, scope en referenties.

Doelstellingen

De IT-partner werkt samen met de praktijkpartners (Movares en Prorail) en vertegenwoordigers van het COINS-programma aan het realiseren van de doelstellingen. In het COINS-praktijkproject RSS/Lunetten zijn de doelstellingen als volgt:

Het hoofddoel is:

  • Verbeteren van de beheersing van het proces van ontwerpen en het proces van de totstandkoming van specificaties.

De secundaire doelen zijn:

  • Beschrijving van de configuratie van het bouwwerk expliciet vastleggen
  • Verbeteren van het management van de configuratie van het bouwwerk
  • De relatie tussen functionele eisen en objecten expliciet vastleggen
  • Inzichtelijker maken van de consequenties van wijziging van eisen
  • De relatie tussen het ontwerp en de 3D-vormrepresentatie van de objecten expliciet vastleggen
  • Ervaring opdoen met COINS CEM en C-BIM.

Daarnaast is een belangrijk doel:

  • Beproeving en evaluatie van COINS Bouw Informatie Model (C-BIM) en COINS Engineering Methode (CEM)
  • Vaststellen technische en functionele randvoorwaarden van de toepassing van CEM en C-BIM

Scope

In het kader van het praktijkproject bbs/Lunetten wordt ernaar gestreefd om met behulp van de informatiesystemen de volgende activiteiten te kunnen ondersteunen:

  • Functioneel specificeren en het vastleggen van eisen, functies en objecten in hun onderlinge samenhang.
  • ‘Concurrent’ ontwerpen van objecten door meerdere disciplines/rollen
  • Het gebruik van objectbibliotheken
  • Het signaleren en bewaken van wijzigingen
  • Het signaleren en bewaken van de toestand (status)

Bovenstaande doelen en scope zijn nader toegelicht en uitgewerkt in het projectplan [1] .............

De rol van de IT-partner

De rol van de IT-partner(s) is als volgt:

  • De samenstelling/inrichting te verzorgen van een informatiesysteem ten behoeve van praktijkbeproeving, zodanig dat:
    • het informatiesysteem de gebruikers ondersteunt bij het specificeren en bijdraagt aan de doelstellingen van het praktijkproject
    • de principes van werken zoals beschreven in de CEM ondersteund worden
    • de uitgangspunten voor de onderliggende informatie zoals beschreven in C-BIM ondersteund worden
  • Het informatatiesysteem uit te rusten met interface voor overdracht van gegevens overeenkomstig een nader vast te stellen definitie (gebaseerd op C-BIM)
  • Het informatiesysteem beschikbaar te stellen ten behoeve van de praktijkbeproeving
  • Mee te werken aan de evaluatie.

Eventueel gebruik van het informatiesysteem na de evaluatie valt buiten de scope van het praktijkproject.

De CEM en C-BIM die hier opgenomen zijn, betreffen eerste resultaten uit een ontwikkelingtraject. Het praktijkproject is voor alle betrokkenen een leertraject. De specificaties staan open voor kritiek en voorstellen van de kant van de IT-partner.

Referenties

De volgende documenten zijn van belang voor het praktijkproject:

Verder wordt verwezen naar de achtergrond documentatie op de pagina: Achtergrond_documentatie.

Uitvoeringsplan

In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe het praktijkproject zal worden uitgevoerd. Zowel de verschillende activiteiten als de rolverdeling, communicatie en planning komen aan de orde. Het uitvoeringsplan zal eerst worden besproken met de IT-partners Infostrait en Bentley. Na verwerking van het commentaar en goedkeuring door de Stuurgroep zal het plan worden vrijgegeven.

Organisatie en Aanpak

Het praktijkproject RSS/Lunetten wordt georganiseerd vanuit een aantal project- en werkgroepen. Deze groepen komen op ad-hoc basis bijeen als er voldoende onderwerpen zijn voor afstemming. De coördinator van het praktijkproject is René Dorleijn.

  • Stuurgroep praktijkproject RSS/Lunetten

Voorzitter: Ton Schillemans (Movares). Deelnemers: Martin Murre (ProRail), Gertjan van Manen (Movares), Henk Schaap (COINS), Wilbert Blom (COINS) en René Dorleijn (COINS). De stuurgroep bewaakt het proces, de doelstellingen en de planning van het praktijkproject.

  • Projectgroep praktijkproject RSS/Lunetten

Voorzitter: René Dorleijn (COINS). Deelnemers: Martin Murre (ProRail), Camiel Meijneken (ProRail), Gertjan van Manen (Movares) en Wilbert Blom (COINS). Vanaf de inrichtingsfase wordt deze groep uitgebreid met vertegenwoordigers van de beide IT-Partners: Mark Damen (Infostrait) en Phil Jackson (Bentley). De projectgroep komt (ad-hoc en in wisselende samenstelling) bijeen voor de afstemming van de gewenste COINS werkwijze, de praktische uitvoering in het praktijkproject en de informatiesystemen.

Er is een nauw samenwerkingsverband met het COINS Ontwikkelteam onder leiding van Hans Hendriks (deBIMspecialist). Deelnemers zijn Peter Willems (TNO), Bauke de Vries en Jakob Beetz (TU Eindhoven). Dit team is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de CEM en het CBIM. Deze worden momenteel in meerdere praktijkprojecten getoetst.

De daadwerkelijke uitvoering van het Praktijkproject vindt plaats onder leiding van Martin Murre (ProRail) en Gertjan van Manen (Movares). Zij zijn verantwoordelijk voor de vakdeskundigen die in het kader van het project RSS/Lunetten de specificaties voor het D&C contract opstellen en toetsen.

Activiteiten

Inrichting en implementatie IT-omgeving

In de voorgaande paragrafen is een beeld geschetst van zowel de gewenste werkwijze (CEM) als het informatiemodel (CBIM). Aan de IT-partners Infostrait en Bentley wordt gevraagd voor het praktijkproject RSS/Lunetten een werkomgeving in te richten en aan te bieden, waarin functies, eisen en objecten met hun onderlinge relaties op gebruiksvriendelijke wijze kunnen worden geregistreerd en ontsloten. De onderverdeling over de beide omgevingen is als volgt:

  • Infostrait: functies en eisen met hun onderlinge relaties (objecten kunnen inlezen en koppelen)
  • Bentley: functievervullers/objecten en hun 3D-vormrepresentatie (functies kunnen inlezen en koppelen)

Deze beide omgevingen moeten tevens ruimte bieden voor registratie van:

  • toestanden (‘states’)
  • rollen, verantwoordelijkheden en beslissingen met onderbouwing
  • wijzigingsbeheer van functies, eisen en objecten.

Over de preciese invulling zal overleg plaatsvinden met de COINS coördinatoren.

Aandachtspunten

  • De inrichtingsfase start na een positief besluit over het definitieve uitvoeringsplan.
  • Infostrait en Bentley verzorgen de implementatie in overleg met de COINS coördinatoren volgens de overeengekomen specificaties en planning (zie ook 5.4 Planning en capaciteit, punten 10 en 11).
  • De werkomgeving moet toegankelijk zijn voor ProRail-, Movares- en COINS-deelnemers
  • Uitwisseling van data tussen Infostrait en Bentley moet plaatsvinden in een leveranciersonafhankelijk formaat., bij voorkeur owl, eventueel xml. De keuze moet in een vroeg stadium van de uitvoeringsfase worden gemaakt. Het schema hiervoor zal door het COINS Ontwikkelteam worden geleverd. De te gebruiken applicaties van Infostrait en Bentley moeten in staat zijn om dit formaat te lezen en te schrijven.
  • De inrichtingsfase start met het opstellen van een aanpakvoorstel door de IT-partners, waaruit blijkt dat aan de vraag van het praktijkproject kan worden voldaan.
  • Het is raadzaam om de IT-voorzieningen extern te faciliteren. Een speciaal aandachtspunt is de IT-infrastructuur van de betrokken organisaties. Zonodig dienen hier ook de benodigde aanpassingen te worden aangebracht. Met Infostrait en Bentley zal worden besproken welke IT-voorzieningen nodig zijn.
  • Gegevensuitwisseling vindt in principe plaats op basis van OWL/RDF formaat; desgewenst kan of mag een IT-partner ook XSD/XML gebruiken om gegevens naar buiten te brengen.
  • Voordat de systemen in gebruik worden genomen, zullen deze getest worden m.b.v. een dataset, aangeleverd door het COINS Ontwikkelteam. Zonodig worden kleine aanpassingen aangebracht, gericht op de verdere optimalisatie van het gebruik en de correctie van kleine in het oogspringende tekortkomingen.


Toepassing in praktijkproject

De toepassingsfase van het praktijkproject start met de opleiding van de gebruikers door de IT-partners. Voor het opstellen van functies en gealloceerde eisen (Functional Analysis) wordt gebruik gemaakt van Infostrait software. Voor het opstellen van functievervullers/objecten en hun 3D-vormrepresentatie (Design Synthesis) wordt gebruik gemaakt van Bentley software. De beide processen zullen in hun onderlinge samenhang (Design Loop) worden doorlopen. Op de raakvlakken tussen de genoemde processen zal gegevensoverdracht plaatsvinden volgens een IDM-specificatie, die geleverd zal worden door het Ontwikkelteam.

Na de opleiding zal de toepassingsfase van het praktijkproject worden opgestart, onder leiding van Gertjan van Manen, projectmanager van Movares. Hij zal, in afstemming met Martin Murre, projectmanager namens ProRail, de inzet van de diverse projectmedewerkers/vakdeskundigen inplannen voor zowel de opleiding als de uitvoering van de specificatie-, ontwerp- en toetsingswerkzaamheden. Eén en ander afgezet tegen de planning van het praktijkproject volgens paragraaf 5.4.


Evaluatie CEM en CBIM

Tijdens de toepassingsfase van het praktijkproject moet blijken in hoeverre de werkwijze die COINS voorstaat en het bijbehorende datamodel, zoals vastgelegd in de hoofdstukken 3 en 4, aansluiten op de praktijk van de bouwprojecten. Tijdens en na afloop van de toepassingsfase zullen CEM en CBIM worden geëvalueerd door zowel de projectpartijen (ProRail en Movares) als de IT-partners en de COINS vertegenwoordigers. Hiertoe zal gebruik worden gemaakt van een SWOT analyse.

Bij de evaluatie zal de geschiktheid van CEM en CBIM worden geëvalueerd voor:

  • het realiseren van de doelstellingen, zoals verwoord in hoofdstuk 2.1.
  • de implementatie in informatiesystemen.
  • de uitwisseling van gegevens tussen informatiesystemen


Evaluatie toepassing

De deelnemende partijen (met name de projectpartijen ProRail en Movares) geven in deze evaluatie hun mening over de praktijk van het proefproject. Bij de evaluatie zullen onder meer de volgende aspecten worden meegenomen:

  • het verloop en de uitkomst van de toepassingsfase
  • de praktische haalbaarheid van de innovatie van het specificatie- en ontwerpproces
  • de werkbaarheid en (mogelijk) toegevoegde waarde van de informatiesystemen, afgezet tegen de doelstellingen van het praktijkproject.

Communicatie

Tenzij anders afgesproken, vindt overleg, voortgangsrapportage en registratie van afspraken op de volgende wijze plaats.


Voortgangsrapportage

Om het uitvoeringsproces zo transparant mogelijk te houden (en indien nodig tijdig bij te kunnen sturen) zullen de betrokken partijen wekelijks een korte voortgangsrapportage opstellen. Om de hiervoor benodigde capaciteit minimaal te houden zal hiervoor een sjabloon met standaard vragen worden aangereikt. Tenzij anders afgesproken, nemen de volgende deelnemers deze voortgangsrapportage voor hun rekening.

  • Infostrait - Mark Damen
  • Bentley - Phil Jackson
  • Uitvoering Praktijkproject - Gertjan van Manen
  • Coördinatie COINS - René Dorleijn


Registratie afspraken

Bij de inrichting, implementatie en toepassing van de IT-middelen worden discussiepunten, afspraken en keuzes door de onder 5.3.1 genoemde deelnemers bijgehouden op een nog af te spreken locatie. Voor zover nodig, zal Hans Hendriks namens het COINS Ontwikkelteam e.e.a. registreren.


Overleg

Vergaderingen vinden op ad-hoc basis plaats als daaraan vanuit één of meer partijen behoefte bestaat. Alle betrokkenen kunnen hiertoe initiatief nemen en hiervoor contact opnemen met René Dorleijn.

Planning en capaciteit

De planning van de verschillende activiteiten is in onderstaand schema weergegeven. Voor het uitvoeringsplan zijn met name de punten 9 t/m 15 van belang. Per onderwerp zijn de betrokken partijen genoemd en is aangegeven welke doorlooptijd er mee gemoeid is.

Planning COINS praktijkproject Halte Lunetten d.d. 6 juni 2007
Enlarge
Planning COINS praktijkproject Halte Lunetten d.d. 6 juni 2007
Personal tools